Adaptacja akustyczna

Piwnica pod Bagateląw Teatrze Bagatela w Krakowie

Kraków •  2026

Projekt

Adaptacja akustyczna nowej przestrzeni Teatru Bagatela w Krakowie

W zabytkowych podziemiach Teatru Bagatela przy ul. Karmelickiej 6 w Krakowie powstała nowa przestrzeń artystyczna. Piwnica pod Bagatelą to kameralna scena teatralna, przestrzeń klubowa i zaplecze dla artystów. Charakterystyczne ceglane sklepienia i filary zestawiono ze współczesnymi rozwiązaniami architektonicznymi, technologią sceniczną oraz starannie zaprojektowaną akustyką.

Kompleksowy projekt przebudowy wraz z nadzorem autorskim zrealizowała pracownia Gorycki & Sznyterman, od lat współpracująca z Teatrem Bagatela. W ramach adaptacji akustycznej zastosowano rozwiązania oferowane przez Architected Sound: dyfuzory OptiDi, panele dźwiękochłonne Whisper oraz indywidualnie zaprojektowaną okładzinę ścienną z materiału EcoPET.

Nowe życie teatralnych podziemi

Pomysł wykorzystania piwnic Teatru Bagatela do celów artystycznych ma swoją historię. Już w 2006 roku funkcjonowała tu Scena w Podziemiach, jednak ze względu na ograniczenia istniejącej przestrzeni ostatecznie zrezygnowano z jej działalności.

Do koncepcji powrócono po latach. Przebudowa prowadzona w latach 2020–2026 wymagała rozwiązania szeregu zagadnień technicznych i funkcjonalnych, w tym problemów związanych z zawilgoceniem, akustyką oraz dostosowaniem podziemi do współczesnych wymagań teatralnych.

Efektem prac jest około 350 m² przestrzeni artystycznej, obejmującej między innymi salę kameralną z widownią na 77 miejsc, salę klubową oraz zaplecze techniczne i sanitarne. Zachowane ceglane łuki, sklepienia i filary nadają wnętrzom wyjątkowy charakter, stanowiąc jednocześnie ważny punkt odniesienia dla rozwiązań architektonicznych i akustycznych.

Piwnica pod Bagatelą w Teatrze Bagatela w Krakowie
Sala kameralna Piwnicy pod Bagatelą w Krakowie z dyfuzorami akustycznymi OptiDi i panelami akustycznymi Whisper

Sala kameralna. Rozpraszanie i pochłanianie dźwięku

Sala kameralna została przygotowana z myślą o spektaklach teatralnych, recitalach, występach muzycznych i spotkaniach z publicznością. Tak różnorodne wykorzystanie przestrzeni wymaga odpowiedniego kształtowania warunków akustycznych, zarówno pod kątem zrozumiałości mowy, jak i odbioru muzyki.

Wnętrze zdominowane przez ceglane ściany, łukowe sklepienia i inne twarde powierzchnie stanowiło szczególne wyzwanie. Projekt adaptacji akustycznej oparto na połączeniu dwóch uzupełniających się rozwiązań: rozpraszania oraz pochłaniania dźwięku.

OptiDi. Autorski dyfuzor akustyczny Architected Sound

Na ścianach sali, pomiędzy ceglanymi filarami i łukami, zastosowano OptiDi, dyfuzor akustyczny zaprojektowany przez zespół Architected Sound. Jego wzornictwo jest chronione jako Zarejestrowany Wzór Wspólnotowy w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO). Rozwiązanie techniczne opracowano we współpracy z Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie.

Specjalnie wyprofilowane elementy aluminiowe odpowiadają za rozpraszanie dźwięku w zakresie średnich i wysokich częstotliwości. Odpowiednio zaprojektowana konstrukcja ustroju umożliwia również pochłanianie dźwięku w zakresie niskich częstotliwości.

W Piwnicy pod Bagatelą czarne dyfuzory OptiDi tworzą regularne, pionowe podziały, kontrastujące z nieregularną fakturą historycznej cegły. Ich minimalistyczna forma wpisuje się w architekturę sali, nie konkurując z jej oryginalnymi elementami.

Dyfuzor akustyczny OptiDi ma ścianach sali kameralnej Piwnicy pod Bagatelą w Teatrze Bagatela
Dyfuzor akustyczny OptiDi ma ścianach sali kameralnej Piwnicy pod Bagatelą w Teatrze Bagatela
Dyfuzor akustyczny OptiDi ma ścianach sali kameralnej Piwnicy pod Bagatelą w Teatrze Bagatela
Dyfuzor akustyczny OptiDi ma ścianach sali kameralnej Piwnicy pod Bagatelą w Teatrze Bagatela

Whisper. Pochłanianie dźwięku na suficie

Uzupełnieniem ściennych dyfuzorów OptiDi są panele dźwiękochłonne Whisper, zastosowane na suficie sali kameralnej.

Whisper to lekki materiał akustyczny wykonany ze specjalnej pianki polietylenowej o strukturze komórkowej. Wyróżnia się wysoką skutecznością pochłaniania dźwięku przy stosunkowo niewielkiej grubości, dzięki czemu sprawdza się również w przestrzeniach o ograniczonej wysokości.

Zastosowanie paneli sufitowych pozwala ograniczać energię dźwięku odbijanego od górnych powierzchni pomieszczenia i kontrolować pogłos. W połączeniu z dyfuzorami ściennymi tworzą one system adaptacji akustycznej, w którym pochłanianie i rozpraszanie dźwięku pełnią uzupełniające się funkcje.

Sala klubowa. Komfort akustyczny spotkań

W Piwnicy pod Bagatelą przewidziano również salę klubową, przeznaczoną do mniej formalnych wydarzeń i spotkań. W takiej przestrzeni szczególnie istotne jest ograniczenie pogłosu, który przy większej liczbie rozmawiających osób może powodować narastanie hałasu i utrudniać komunikację.

W ramach adaptacji akustycznej na suficie sali klubowej także zastosowano panele Whisper. Materiał pochłania energię dźwięku, ograniczając odbicia od powierzchni sufitu i poprawiając warunki prowadzenia rozmów.

Dodatkową zaletą Whisper jest niewielka masa oraz odporność na wilgoć. Materiał zachowuje swoje właściwości akustyczne także w warunkach podwyższonej wilgotności, co ma szczególne znaczenie przy doborze rozwiązań do wnętrz podziemnych.

Panel dźwiękochłonny Stratocell Whisper w kolorze czarnym

EcoPET na klatce schodowej. Akustyczna ściana inspirowana cegłą

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów realizacji jest klatka schodowa prowadząca do teatralnych podziemi. W tej przestrzeni zastosowano indywidualnie zaprojektowaną okładzinę akustyczną z materiału EcoPET.

Klatki schodowe należą do miejsc szczególnie narażonych na powstawanie pogłosu. Twarde powierzchnie ścian, stopni i stropów sprzyjają wielokrotnym odbiciom dźwięku, a wydłużona geometria przestrzeni ułatwia jego rozchodzenie się pomiędzy kondygnacjami.

W teatrze, gdzie przed spektaklami i po ich zakończeniu przemieszczają się grupy widzów, odpowiednia adaptacja akustyczna przestrzeni komunikacyjnych ma istotne znaczenie dla komfortu użytkowników.

Wielobarwna okładzina akustyczna EcoPET na klatce schodowej Teatru Bagatela

Ceglana kompozycja z materiału dźwiękochłonnego

Koncepcja okładziny nawiązuje bezpośrednio do architektury Piwnicy pod Bagatelą. Zamiast tradycyjnych paneli akustycznych zastosowano kompozycję z niewielkich, prostokątnych elementów EcoPET, których forma i układ przypominają ceglany mur.

Poszczególne „cegiełki” zestawiono w poziomych pasach, z przesunięciem charakterystycznym dla tradycyjnego wiązania cegieł. Paleta kolorystyczna obejmuje kilka odcieni czerwieni, bordo, terakoty i brązu, nawiązując do barw historycznych murów teatru.

To współczesna interpretacja ceglanego muru, która zachowuje jego charakterystyczną estetykę, ale wykorzystuje materiał o zupełnie innych właściwościach akustycznych.

Wielobarwna okładzina akustyczna EcoPET na klatce schodowej Teatru Bagatela
Wielobarwna okładzina akustyczna EcoPET na klatce schodowej Teatru Bagatela

EcoPET jest materiałem wykonanym ze sprasowanych włókien poliestrowych PET. Jego porowata struktura pochłania część energii padającej fali dźwiękowej, ograniczając odbicia i przyczyniając się do redukcji pogłosu.

Możliwość precyzyjnego cięcia, warstwowania i łączenia kolorów EcoPET pozwoliła stworzyć kompozycję dopasowaną do charakteru miejsca. Ściana pełni jednocześnie funkcję dekoracyjną i dźwiękochłonną, stanowiąc wizualne nawiązanie do ceglanych wnętrz, do których prowadzą schody.

Zastosowane rozwiązania akustyczne

Akustyka wpisana w architekturę

W Piwnicy pod Bagatelą rozwiązania akustyczne stanowią integralną część projektu wnętrz, podkreślając charakter historycznej architektury. Dyfuzory OptiDi rozpraszają dźwięk i nadają rytm ścianom sali kameralnej, panele Whisper zapewniają pochłanianie dźwięku na sufitach sali kameralnej i klubowej, a przestrzenna okładzina EcoPET łączy redukcję pogłosu z oryginalnym wzornictwem.

Każde z tych rozwiązań pełni określoną funkcję, a jednocześnie stanowi część spójnej koncepcji architektonicznej.

Realizacja Piwnicy pod Bagatelą jest kolejnym etapem wieloletniej współpracy z Teatrem Bagatela i przykładem kompleksowego podejścia do projektowania przestrzeni, w której architektura, akustyka i technologia sceniczna wzajemnie się uzupełniają.

Lokalizacja: Teatr Bagatela, ul. Karmelicka 6, Kraków
Realizacja: 2026
Projekt kompleksowy i nadzór autorski: Gorycki & Sznyterman