Dynamiczny rozwój cywilizacji, wraz z którym zwiększa się ilość atakujących nas bodźców, zauważamy na każdym kroku. W Europie i USA aż jedna czwarta ludności ma zaburzenia słuchu spowodowane przewlekłym hałasem.

Dla większości społeczeństwa to właśnie słuch jest jednym z najważniejszych zmysłów. Stanowi podstawę komunikacji z innymi ludźmi oraz umożliwia orientację w przestrzeni. Słuch ma również bardzo specyficzną w odniesieniu do innych zmysłów cechę. Jest nią całodobowa aktywność wraz z gotowością do odbioru dźwięków, nawet podczas snu. Nie potrafimy również „wyłączyć” tego stałego stanu czuwania, tak jak to robimy w przypadku wzroku, po prostu zamykając powieki. Powoduje to, że jesteśmy bardzo podatni na skutki hałasu – jednego z najważniejszych zanieczyszczeń naszego środowiska.

Grafika symbolizująca naszą potrzebę ucieczki przed otacząjącym nas hałasem

Czym jest hałas?

Z pewnością są to wszelkiego rodzaju dźwięki odbierane jako uciążliwe, przeszkadzające, zbyt głośne, ale również i te, które stanowią uporczywie powtarzające się lub trwałe tło naszego otoczenia.

Niestety stał się powszechny w środowisku, w którym żyjemy i z powodu przyzwyczajenia wiele osób nie zauważa go i uważa za nieszkodliwy. Nic bardziej mylnego. Chociaż niedoceniany, hałas na równi z innymi zanieczyszczeniami środowiska jest zagrożeniem. Występuje zarówno na zewnątrz jak i wewnątrz budynków i obok innych zanieczyszczeń również znacząco podnosi ryzyko pojawienia się różnorodnych zaburzeń zdrowia.

Potwierdzono, że hałas powoduje choroby układu krążenia, zaburzenia snu, wpływa na pracę układu hormonalnego i zwiększa ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego. Pomimo podejmowanych wielotorowo starań, jego poziom nieustannie rośnie – głównie z powodu rozwoju urbanizacji oraz postępu transportu i przemysłu.

Powszechne zjawisko nie tylko w dużych miastach

Raport Europejskiej Agencji Środowiska przedstawia, że w 2012 Łącznie 150 milionów Europejczyków jest narażonych na hałas drogowy. W tej grupie prawie 37 milionów osób jest narażone na groźny dla słuchu i zdrowia hałas powyżej 65 dB Lden. Około 90 milionów mieszkańców miast i około 28 milionów mieszkańców terenów pozamiejskich było narażonych na hałas drogowy o wysokim poziomie (powyżej 55 dB Lden). Około 7 milionów mieszkańców miast i około 3 mln mieszkańców terenów pozamiejskich doświadczało równie wysokich ekspozycji od hałasu kolejowego.

W przypadku hałasu lotniczego dotyczy to około 2 milionów osób zamieszkujących miasta i około 1 mln mieszkających poza nimi. W przypadku hałasu przemysłowego około 1 milion osób jest narażone na taką ekspozycję. Ten sam raport podaje, że w Polsce około 50% mieszkańców miast jest narażonych na wysoki poziom hałasu powodowany przez środki transportu (powyżej 55 dB Lden).

Europejczycy tracą lata zdrowego życia z powodu hałasu

W 2011 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opublikowała raport oceniający wpływ hałasu środowiskowego na około 500 milionów mieszkańców Unii Europejskiej. Posługując się wskaźnikiem DALY wyniki badania wskazują, że ekspozycja na hałas powoduje utratę:

  • 61 000 lat z powodu chorób układu krążenia,
  • 90 300 lat z powodu zaburzeń snu,
  • 654 000 lat z powodu uciążliwości powodowanej przez ten czynnik,
  • 45 000 lat upośledzenia zdolności poznawczych u dzieci,
  • 22 000 lat z powodu szumów usznych.

Wskaźnik DALY z ang. Disability Adjusted Life Years – utrata lat życia skorygowanych niesprawnością. Narzędzie to wskazuje na straty zdrowych lat życia względem przewidywanej długości życia (ang. life expectancy) w skali badanej grupy – całego społeczeństwa. Ograniczenie hałasu w środowisku bezpośrednio u źródła, ale również zapobieganie nadmiernemu rozprzestrzenianiu się dźwięków w otoczeniu, jest jednym z najważniejszych zadań mających na celu poprawienia jakości życia i zachowania dobrego zdrowia Europejczyków.


Autor tekstu:
Architected Sound, Marta Pióro

Źródło:
K. Pawlas, Pozasłuchowe skutki zdrowotne ekspozycji na hałas, „Medycyna Środowiskowa – Environmental Medicine” 2015, Vol. 18, No. 4, str. 49-56.

Ilustracje:
Dominika Jędrzejczek