Dynamiczny rozwój cywilizacji, wraz z którym zwiększa się ilość atakujących nas bodźców, zauważamy na każdym kroku. Świat staje się coraz bardziej kolorowy i multimedialny, kierując główny strumień informacji przede wszystkim do dwóch zmysłów: wzroku oraz słuchu. Dla większości społeczeństwa to właśnie słuch jest jednym z najważniejszych zmysłów. Stanowi podstawę komunikacji z innymi ludźmi oraz umożliwia orientację w przestrzeni.

Słuch ma również bardzo specyficzną w odniesieniu do innych zmysłów cechę. Jest nią całodobowa aktywność wraz z gotowością do odbioru dźwięków, nawet podczas snu. Nie potrafimy również „wyłączyć” tego stałego stanu czuwania, tak jak to robimy w przypadku wzroku, po prostu zamykając powieki. Powoduje to, że jesteśmy bardzo podatni na skutki hałasu – jednego z najważniejszych zanieczyszczeń naszego środowiska.

Hałas jest zbyt często ignorowany jako czynnik bezpośrednio pogarszający stan zdrowia. Co to jest hałas? Z pewnością są to wszelkiego rodzaju dźwięki odbierane jako uciążliwe, przeszkadzające, zbyt głośne, ale również i te, które stanowią uporczywie powtarzające się lub trwałe tło naszego otoczenia. Niestety stał się powszechny w środowisku, w którym żyjemy i z powodu przyzwyczajenia wiele osób nie zauważa go i uważa za nieszkodliwy. Nic bardziej mylnego. Chociaż niedoceniany, hałas na równi z innymi zanieczyszczeniami środowiska jest zagrożeniem, występującym zarówno na zewnątrz jak i wewnątrz budynków i jak one, znacząco podnosi ryzyko pojawienia się różnorodnych zaburzeń zdrowia. Potwierdzono, że hałas powoduje choroby układu krążenia, zaburzenia snu, wpływa na pracę układu hormonalnego i zwiększa ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego. Pomimo podejmowanych wielotorowo starań, jego poziom nieustannie rośnie – głównie z powodu rozwoju urbanizacji oraz postępu transportu i przemysłu.

Raport Europejskiej Agencji Środowiska przedstawia, że w 2012 Łącznie 150 milionów Europejczyków jest narażonych na hałas drogowy; w tej grupie prawie 37 milionów osób jest narażone na groźny dla słuchu i zdrowia hałas powyżej 65 dB Lden. Około 90 milionów mieszkańców miast i około 28 milionów mieszkańców terenów pozamiejskich było narażonych na hałas drogowy o wysokim poziomie (powyżej 55 dB Lden). Około 7 milionów mieszkańców miast i około 3 mln mieszkańców terenów pozamiejskich doświadczało równie wysokich ekspozycji od hałasu kolejowego. W przypadku hałasu lotniczego dotyczy to około 2 milionów osób zamieszkujących miasta i około 1 mln mieszkających poza nimi. W przypadku hałasu przemysłowego około 1 milion osób jest narażone na taką ekspozycję. Ten sam raport podaje, że w Polsce około 50% mieszkańców miast jest narażonych na wysoki poziom hałasu powodowany przez środki transportu (powyżej 55 dB Lden).

O najróżniejszych źródłach hałasu w życiu codziennym oraz o wartościach i wskaźnikach występujących w tekście napiszemy w kolejnych artykułach.

Źródło: K. Pawlas, Pozasłuchowe skutki zdrowotne ekspozycji na hałas, „Medycyna Środowiskowa – Environmental Medicine” 2015, Vol. 18, No. 4, str. 49-56.

autor tekstu: Architected Sound, Marta Pióro 
ilustracja: Dominika Jędrzejek